Havenondernemers brengen innovaties in kaart om verkeersinfarct rond Rotterdamse haven te voorkomen

Bas Janssen, Directeur Deltalinqs: “Komende tien jaar wordt het zonder ingrijpen een bloedbad op de wegen rondom Rotterdam door verdere groei van het personen- en goedervervoer en al het onderhoud dat plaatsvindt. Daarom zullen we met elkaar uit een ander vaatje moeten tappen. Nederland moet immers wel worden blijven beleverd met alles dat dagelijks nodig is in het hele land en elders in Europa. Met deze quickscan brengen we verschillende maatregelen in beeld die hierbij op relatief korte termijn kunnen helpen. Met alle partners -van Havenbedrijf tot het Rijk, gemeentes en provincie- gaan we graag zo snel mogelijk om de tafel om tot een roadmap te komen om dit scenario af te wenden. Alleen door intensieve publiek-private samenwerking kunnen we dit in goede banen leiden. Daarnaast blijven op lange termijn onmiskenbaar ook extra investeringen nodig in een goede infrastructuur.”  

Files van een uur worden de nieuwe norm
De quickscan laat zien dat door groei van zowel personen- als goederenvervoer vertragingen op de weg rond Rotterdam fors toenemen. Richting 2030–2035 kunnen spitsvertragingen oplopen van 30 minuten tot meer dan een uur. De onderhoudsopgave in de regio verergert dit: veel infrastructuur bereikt tegelijk het einde van de levensduur, terwijl nieuwe bouwprojecten uitblijven. Daarbovenop zien de onderzoekers een zorgwekkende trend: een reverse modal shift, waarbij het aandeel wegvervoer ondanks volle wegen blijft stijgen (nu al >60%) ten koste van spoor en binnenvaart. Zonder gericht ingrijpen dreigt deze ontwikkeling te leiden tot hogere logistieke kosten, grotere kwetsbaarheid in aanvoerlijnen, verminderde verkeersveiligheid en een verzwakking van de strategische positie van Nederland.

Innovatie is geen keuze meer, maar keiharde noodzaak
Een brede groep van meer dan 20 experts van overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen heeft meegewerkt aan de quickscan. Zij zijn eensgezind: nieuwe grote infrastructuurprojecten komen te laat, maar slimme innovaties kunnen wél degelijk snel effect hebben. De quickscan identificeert hierbij zes hoofdmaatregelen die de grootste directe impact hebben op het verminderen van congestie:

• Super EcoCombi’s – Extra lange vrachtwagencombinaties (32 meter) die twee ritten vervangen en tot 27% CO₂ Dit kan op relatief korte termijn al mogelijk gemaakt worden.
• Onderhoud spreiden via betere risico‑inschattingen – Met data, sensoren en probabilistische berekeningen kan onderhoud nauwkeuriger en later worden gepland, waardoor de piek wordt afgevlakt.
• Autonoom nachtvervoer met hubs in het achterland – Efficiënt gebruik van rustige uren én verlichting van het chauffeurstekort.
• Realtime data delen om optimaal te plannen met gebruik van AI: Door als partijen in de keten beter data te delen kunnen vraag en aanbod optimaal op elkaar afgestemd worden.
• Betalen naar gebruik – Een tijd- en plaatsgebonden kilometerheffing die het verkeer tijdens de spits met beperkte prikkels al substantieel kan ontlasten.
• Uitbreiding van de metro naar Voorne-Putten – In combinatie met verstedelijking is dit een een structurele manier om autoverkeer richting Rotterdam te verminderen. Bovendien is voor de infrastructurele aansluiting van woningbouw wel geld beschikbaar.

Naast deze maatregelen worden diverse aanvullende no-regret maatregelen genoemd in de quickscan, zoals het verbeteren van spoorcapaciteit, vergroten van empty‑depotruimte en het zo snel mogelijk herstarten van de gepauzeerde MIRT‑projecten.

Van losse pilots naar echte uitvoering door samenwerking
Volgens de quickscan is er geen tijd meer voor nieuwe stapels rapporten. De benodigde innovaties zijn er  al, maar blijven vaak steken in pilots en komen daardoor onvoldoende tot brede toepassing. Een nog dit jaar op te stellen gezamenlijke roadmap van overheid, havenbedrijf, ondernemers en kennisinstellingen is noodzakelijk om gerichte keuzes te maken en investeringen effectief op te schalen. In zo’n roadmap kan bovendien helder worden uitgewerkt hoe verschillende maatregelen samen optellen qua impact, wanneer ze kunnen worden uitgevoerd en wie waarvoor verantwoordelijk is. “Op die manier gaan we dit filemonster op pragmatische wijze te lijf op de enige manier waarop dat met succes kan, namelijk samen,” aldus Bas Janssen. “We kennen de oplossingen eigenlijk al. Nu is het tijd om op z’n Rotterdams te handelen: geen woorden maar daden.”

Reacties van de partners:
Elisabeth Post, voorzitter TLN: “De uitkomsten van deze quickscan onderstrepen wat ondernemers al dagelijks ervaren: de bereikbaarheid van onze mainport en het achterland staat onder zware druk. Innovatie en samenwerking zijn essentieel, maar kunnen niet los worden gezien van de structurele invoering van de super ecocombi en een systeem van betalen naar gebruik. TLN wil samen met partners en overheid snel toewerken naar concrete keuzes die ondernemers daadwerkelijk helpen.”

Fries Heinis, Algemeen Directeur RAI Vereniging: “De tijd van ‘praten & pilots’ is echt voorbij. Om de knelpunten voortvarend aan te pakken moeten alle partijen nu lef en daadkracht tonen. Namen en rugnummers bij concrete acties. En zorg er dan ook voor dat innovaties hand in hand gaan met oplossingen die direct resultaat opleveren in de praktijk. De mobiliteitsindustrie is er klaar voor.”

Rob Bagchus, voorzitter VRTO: ”Levensaders als de A15 zijn cruciaal voor haven en achterland, evenals voor onze medewerkers. We moeten komende jaren dan ook alles op alles zetten om te zorgen dat we niet vastlopen, o.a. door het beter benutten van alle modaliteiten, dus ook meer via water en spoor en door gebruik van nieuwe innovatieve concepten.”

Achtergronden
De quickscan is gebaseerd op interviews met 22 partijen, uitgebreide analyse van recente rapporten en toetsing bij de klankbordgroep van Deltalinqs, TLN/Fenex en RAI vereniging en onder meer bij de Rotterdam Maritime Board. Het rapport biedt een onderbouwde investeringsagenda die richting geeft aan beleidskeuzes voor een toekomstbestendige mainport. De quickscan is door Deltalinqs is gedaan als aftrap voor de inrichting van een daadwerkelijke roadmap en deze kan uiteindelijk ook andere maatregelen bevatten, als het maar het gewenste effect heeft.