Deltalinqs vraagt Tweede Kamer om snelle maatregelen voor industrie in haven

De basisindustrie in de haven vormt het begin van veel essentiële waardeketens, van duurzame energie en circulaire materialen tot de maakindustrie, de bouw en allerlei producten voor onze defensie en medicijnen. Tegelijkertijd staat deze industrie onder zware druk door hogere energiekosten (met name elektra!) dan in onze buurlanden, extra nationale regelgeving én oneerlijke concurrentie uit andere regio’s zoals China (veelal met staatsteun). Met name dit laatste is samen met de in Nederland veel hogere elektrakosten (door nationaal beleid!) een grote bedreiging voor o.a. de chemie in de haven en straks moeten we als Nederland en Europa voor allerlei hele strategische producten in China ‘aanbellen’ als de nood aan de man is. We lijken de lessen van COVID soms wel eens vergeten.  

Het gevolg van dit alles is een verslechterende concurrentiepositie en een sterke daling van productiecapaciteit, met name in de chemische industrie in onder meer de Rotterdamse haven. Ook stokken nieuwe (duurzame en innovatieve) investeringen.

Gelijk speelveld en investeringszekerheid
In de gezamenlijke inbreng bepleit de industrie dat verduurzaming alleen kan slagen als bedrijven voldoende zekerheid hebben om te investeren. De industrie roept de Tweede Kamer daarom op om:

• de uitgebreide Indirecte Kosten Compensatie (IKC) toch in 2026 uit te keren en de envelop voor tegemoetkoming in de elektriciteitskosten naar voren te halen. Door het uitstellen van de uitbetaling van compensaties en het stapelen van nationale lasten neemt de onzekerheid voor bedrijven toe, terwijl juist nu grote investeringen nodig zijn in elektrificatie, waterstof, circulariteit en verdere CO₂‑reductie.
• de nationale CO₂‑heffing zo snel mogelijk af te schaffen.
• bij nieuwe beleidsmaatregelen structureel een landentoets toe te passen, zodat Nederlandse bedrijven niet verder op achterstand raken ten opzichte van omringende landen.
• daarnaast zijn volgens Deltalinqs ook (vrijwarings) maatregelen nodig om oneerlijke concurrentie (met staatssteun) vanuit Azië van met name chemische producten op de Europese markt tegen te gaan.

Bovenstaande maatregelen zijn op korte termijn nodig voor een gezonde basisindustrie in Nederland voor ons verdienvermogen en voor behoud van essentiële waardeketens en voor het ontstaan van nieuwe een duurzame industrie. Daarnaast zijn zaken als een snellere vergunningverlening en het realiseren van betaalbare energie-infrastructuur zoals Aramis cruciaal voor een gezonde toekomst.

Kamerbrief
In een Kamerbrief van afgelopen vrijdag geeft minister van Klimaat en Groene Groei Stientje van Veldhoven aan zich bewust te zijn van de urgente situatie van de energie‑intensieve industrie. Vooruitlopend op het debat kondigde zij aan om de IKC‑ETS per direct uit te breiden met 22 extra (sub)sectoren en ook tot en met 2035 lange termijn zekerheid te willen bieden. De coalitie basisindustrie verwelkomt deze stap, met name voor de chemische industrie die momenteel zwaar onder druk staat en waarvoor nu geldt dat meer (sub)sectoren onder deze uitgebreide regeling vallen. Tegelijkertijd benadrukt de coalitie dat uitbreiding van de IKC een eerste stap is. De middelen gereserveerd door het kabinet in een envelop voor verdere verlaging van de elektriciteitskosten voor (basis)industrie staan vooralsnog gepland voor 2028. Duidelijkheid over de besteding hiervan volgt uiterlijk op Prinsjesdag. Belangrijk is dat dit geld naar voren gaat juist nu!

Implementatie en uitvoering IKC-ETS
Verder punt van aandacht is dat RVO, verantwoordelijk voor de uitvoering van IKC-ETS, heeft aangegeven dat implementatie en uitbetaling van de regeling op korte termijn complex is. Wij roepen de Tweede Kamer en de minister op om deze vertraging als gevolg van uitvoeringslasten niet als ‘fait accompli’ te accepteren en te kijken of door gerichte inzet van tijdelijke extra capaciteit alsnog tijdige invoering kan worden gerealiseerd. De industriecoalitie heeft aangeboden om hierin actief mee te denken, onder meer door ondersteuning bij voorlichting en door te helpen zoeken naar praktische oplossingen die de uitvoeringsdruk verminderen.

Tempo en samenwerking
Nederland heeft op langere termijn goede kansen om duurzaam en concurrerend te produceren, onder meer dankzij wind op zee, waterstof en hoogwaardige kennis en infrastructuur. Om die kansen te benutten is tempo nodig bij de uitvoering van bestaande afspraken uit het regeerakkoord en duidelijkheid over energieprijzen, beleid en vergunningverlening.

De ondertekenaars van de brief hebben een duidelijke boodschap richting politiek en kabinet: behoud van een sterke basisindustrie is essentieel voor het behalen van klimaatdoelen, het verdienvermogen van Nederland en de strategische autonomie van Europa. Zij blijven graag in gesprek om samen te werken aan oplossingen voor een duurzame, concurrerende industrie.