Duurzaam aanbesteden? Begin eerder met samenwerken

Dat is een van de belangrijkste conclusies uit het onderzoek Duurzaam aanbesteden, dat student Technische Bestuurskunde Thijs de Vegt het afgelopen jaar uitvoerde voor Deltalinqs. Hij sprak daarvoor met aannemers, industriële opdrachtgevers en organisaties die vooroplopen op het gebied van duurzaam aanbesteden.

‘Eigenlijk hoorden we best vaak hetzelfde verhaal’, vertelt Thijs. ‘Er zijn al veel duurzame oplossingen beschikbaar, maar ze worden nog lang niet altijd uitgevraagd in aanbestedingen. Daardoor blijven kansen onbenut.’ Volgens Thijs richten veel bedrijven zich vooral op het verduurzamen van hun eigen organisatie. In hun rol als opdrachtgever krijgt duurzaamheid in aanbestedingen nog minder aandacht. Dus daar ziet hij een grote kans om de verduurzaming verder te versnellen.

Begin eerder met samenwerken
Volgens Thijs ontstaat de meeste winst al voordat een aanbesteding wordt gepubliceerd. ‘Veel keuzes zijn bij het aanbesteden namelijk al gemaakt’, zegt hij. ‘Als aannemers pas aan tafel komen wanneer alles is uitgewerkt, is de ruimte om met alternatieven te komen beperkt.’ Juist in de eerdere fase kunnen aannemers volgens hem waardevolle informatie geven. Zij weten welke duurzame materialen, technieken en werkmethoden beschikbaar zijn en kunnen meedenken over oplossingen die technisch én economisch haalbaar zijn. Het rapport adviseert daarom om aannemers eerder bij projecten te betrekken en opdrachten minder gedetailleerd voor te schrijven. Door functioneel uit te vragen – dus te beschrijven welk resultaat nodig is in plaats van hoe dat moet worden bereikt – ontstaat meer ruimte voor innovatie.

Meerwaarde maakt duurzame keuzes aantrekkelijker
Uit het onderzoek blijkt dat duurzame oplossingen vooral kansrijk zijn wanneer ze meer opleveren dan alleen CO₂-reductie. ‘Een duurzame oplossing wordt veel interessanter als die ook bijdraagt aan lagere kosten, efficiëntere uitvoering of meer veiligheid’, zegt Thijs. ‘Dan zie je dat opdrachtgevers eerder bereid zijn ervoor te kiezen.’

Die conclusie komt ook terug in het rapport. Duurzame innovaties blijken vooral succesvol wanneer zij verschillende vormen van waarde combineren, zoals kostenbesparing, betrouwbaarheid, veiligheid en emissiereductie.

Opdrachtgevers én aannemers hebben een rol
Een andere belangrijke uitkomst is dat aannemers behoefte hebben aan een stabielere vraag naar duurzame oplossingen. Veel aannemers investeren in duurzame innovaties, maar dat zou nog gemakkelijker worden als opdrachtgevers duurzaamheid structureel meenemen in hun aanbestedingen. ‘Opdrachtgevers kunnen daarin echt het verschil maken’, zegt Thijs. ‘Als zij duidelijk laten zien dat duurzaamheid meetelt, geeft dat aannemers meer zekerheid om verder te investeren.’ Maar volgens hem ligt de verantwoordelijkheid niet alleen bij opdrachtgevers. ‘Ook aannemers moeten hun duurzame oplossingen onder de aandacht blijven brengen. Hoe beter opdrachtgevers weten wat er al mogelijk is, hoe groter de kans dat zij die mogelijkheden ook meenemen in hun aanbestedingen.’

Praktische handvatten
Het rapport bevat aanbevelingen waar zowel opdrachtgevers als aannemers direct mee aan de slag kunnen. Bijvoorbeeld het eerder betrekken van aannemers bij projecten, functioneel uitvragen, ruimte bieden aan pilotprojecten en het delen van kennis en ervaringen binnen de sector. Benieuwd welke kansen dit biedt voor jouw organisatie? Het rapport is nu te downloaden.