Duurzame producten zijn al te koop, nu moet de vraag nog komen
Hoe zorg je ervoor dat duurzame grondstoffen en materialen uit het Rotterdamse havengebied ook daadwerkelijk worden ingekocht? Met die vraag ging het Marktvraagcreatie project van het Deltalinqs Climate Program begin dit jaar van start. Inmiddels is duidelijker geworden hoe georganiseerd kan worden dat duurzame producten die al beschikbaar zijn, daadwerkelijk worden ingekocht.
'Binnen dit project hebben we gekeken naar de hele keten: van chemieproducenten in het Rotterdamse havengebied tot publieke inkopers die uiteindelijk bepalen welke eindproducten worden aangeschaft', vertelt projectleider Eline van Krimpen. Het project richt zich op duurzaam geproduceerde, circulaire en biobased grondstoffen en materialen uit het Rotterdamse havengebied die de basis vormen van eindproducten door (semi)overheden. Veel bedrijven kunnen duurzame plastics bijvoorbeeld al leveren, maar in de praktijk blijft de vraag nog achter.
Onbekendheid
Een van de eerste stappen was het in kaart brengen van producten die kansrijk zijn voor publieke inkoop. Daarvoor sprak het projectteam met bedrijven, overheden en andere partijen in de keten. 'Wat mij verraste, is hoeveel producten uit de chemische industrie uiteindelijk terugkomen in toepassingen die iedereen kent', zegt projectmedewerker Ismini Kyritsis. 'Van leidingen en kabels tot infrastructuur en digitale netwerken. We zagen ook dat producenten en inkopers vaak weinig zicht hebben op elkaars wereld.' Daarnaast weten inkopers niet altijd welke duurzame alternatieven beschikbaar zijn. Producenten kunnen al veel duurzame producten leveren, maar zijn bijvoorbeeld niet betrokken bij de zogeheten marktconsultaties, voorafgaand aan openbare aanbestedingen. 'Er is veel bereidheid om te verduurzamen', zegt Eline. 'Maar partijen vinden elkaar nog niet vanzelfsprekend.'
Twee productgroepen als testcase
Uit alle gesprekken en analyses kwamen uiteindelijk twee kansrijke productgroepen voor marktvraagcreatie naar voren: drinkwaterleidingen en elektriciteitskabels. Bij drinkwaterleidingen en elektriciteitskabels gelden dezelfde hoge kwaliteitseisen als bij producten die zijn gemaakt van traditionele grondstoffen. Daardoor zijn deze productgroepen interessant voor toepassingen met biobased grondstoffen en chemische recycling. Eline: ‘Alleen al in Nederland ligt ongeveer 120.000 kilometer aan drinkwaterleidingen in de grond. Deze schaal maakt deze productgroep interessant voor producenten én inkopers.’
‘Buyer groups’ opzetten
Als een van de kansen om op schaal marktvraag te creëren en om vraag en aanbod beter bij elkaar te brengen, zetten Eline en Ismini binnen het project in op het opzetten van collectieve inkoopgroepen voor drinkwaterleidingen en elektriciteitskabels, een zogeheten ‘buyer group’. Daarmee kunnen aanbestedende organisaties de vraag harmoniseren door bijvoorbeeld samen met de markt vast te stellen wat wel of niet duurzaam is, én gezamenlijk een markt voor duurzame producten met volume creëren. 'Voor één waterbedrijf gaat het misschien om enkele tonnen per jaar', zegt Eline. 'Maar als je die vraag bundelt, ontstaat een veel grotere markt.'
Nu al een succes
Hoewel het project nog loopt, kijken zowel Eline als Ismini positief terug op de eerste maanden. 'We hebben veel nieuwe kennis opgebouwd, belangrijke partijen in beeld gebracht en beter inzicht gekregen in waar kansen liggen', zegt Ismini. 'Voor mij is het project eigenlijk nu al een succes. Natuurlijk hopen we dat hier uiteindelijk nieuwe waardeketens en inkoopgroepen uit ontstaan, maar we hebben nu al veel geleerd over waar kansen en knelpunten zitten.'
De komende maanden werkt het projectteam verder aan ketenanalyses, gesprekken met bedrijven en inkopers en de uitwerking van mogelijke inkoopgroepen. Daarnaast werken ze aan een publicatie met visualisaties van de keten, de geselecteerde productgroepen en de belangrijkste lessen uit het project. De ambitie is om tijdens de Nationale Conferentie Circulaire Economie in 2027 concrete resultaten te presenteren die daadwerkelijk leiden tot duurzame inkoop.
Deltalinqs als verbinder
Deltalinqs speelt in dit ketenvraagstuk een rol als initiator en verbinder. 'Wij hebben geïdentificeerd wat er nodig is en zetten processen in gang. Het wordt een succes als de mensen die een rol spelen in de keten elkaar gaan leren kennen
en weten wat ze moeten doen', zegt Eline. 'Dan kunnen wij onze focus verleggen naar andere productgroepen en ketens, en rolt de bal vanzelf verder.'Ismini: 'Het is een complex vraagstuk, maar dat betekent niet dat je moet afwachten. Tijdens mijn studie leerde ik: "fall in love with your problems". Juist door ermee aan de slag te gaan, ontdek je waar oplossingen liggen. En dat is wat we met dit project doen.'