Afval of grondstof? Samen op zoek naar een helder antwoord

Wanneer is een reststroom afval en wanneer een grondstof en wat komt erbij kijken om knelpunten hierbij op te lossen? Die vraag stond centraal tijdens een bijeenkomst die de Vergunningenloods samen met Deltalinqs, DCMR, de provincie Zuid-Holland, Rijkswaterstaat en gemeente Rotterdam organiseerde. Bedrijven en overheden zaten samen aan tafel om helder te krijgen hoe het systeem rond de einde-afvalstatus nu werkt. Wie beslist? Op basis waarvan? En waarom duren beslissingen soms zo lang? De bijeenkomst werd gehouden naar aanleiding van de knelpunten die worden beschreven in de whitepaper van Deltalinqs over dit onderwerp.

Juiste partijen aanwezig
Volgens Eline van Krimpen, Projectleider Circulaire Economie bij Deltalinqs, was het waardevol dat alle relevante partijen aanwezig waren. ‘Veel vragen bleken breder te leven dan bij één bedrijf of overheid. Tegelijk werd zichtbaar waar het schuurt. Begrippen in de wet blijken bijvoorbeeld soms ruim uitlegbaar. Neem nu de woorden “acceptabel” of “last” of “beredeneerde inschatting”. Met name bij nieuwe verwerkingsprocessen en reststroomgebruik, waar de kaders en richtlijnen nog niet of niet scherp zijn vastgelegd. Dat maakt het voor bedrijven moeilijk om vooraf zekerheid te krijgen, en voor het bevoegd gezag ingewikkeld om knopen door te hakken.’

Complexe besluitvorming
Ook de manier waarop besluiten tot stand komen, is complex. Europese regels vormen de basis, nationale regels vullen ze aan, maar uiteindelijk wordt er vaak toch per geval beoordeeld. Provincies en gemeenten zijn verantwoordelijk, maar geven veelal het mandaat aan de omgevingsdiensten om die taak uit te voeren. Maar er blijft altijd de mogelijkheid om gecorrigeerd te worden door de provincies en gemeenten. Dit betekent in de praktijk dat niemand in zijn eentje het laatste woord heeft. Dat maakt het proces onzeker, en ook traag.

Succesvoorbeelden
Heel aansprekend zijn natuurlijk de succesvoorbeelden van wanneer het wél lukt. De gepresenteerde cases maakten dat concreet. Nature Group verwerkt scheepsafvalstoffen zoals brandstofrestanten en werkt deze op tot gescheiden water- en oliefracties. De oliefractie kan opnieuw worden opgewerkt als brandstof. Toch moet het bedrijf nog steeds tientallen keren voor dezelfde handelingen en dezelfde stroom opnieuw een einde-afvalstatus aanvragen. Dat kost tijd en capaciteit. Tegelijk laat hun ervaring zien dat het kan werken, juist als bedrijf en omgevingsdienst vroegtijdig met elkaar in gesprek gaan en vertrouwen opbouwen. Want omdat zij in een vroeg stadium een goede relatie hebben opgebouwd met de omgevingsdienst, zorgt de omgevingsdienst ervoor dat zij deze aanvragen snel behandelen.

Duidelijkheid is cruciaal
Andere voorbeelden laten zien dat circulaire initiatieven binnen het huidige kader mogelijk zijn, maar duidelijkheid is cruciaal. Ondernemen vraagt om een voorspelbare risicoafweging. ‘Soms is een nee beter dan een misschien’, zegt Eline. Met een helder antwoord kun je verder. Met aanhoudende twijfel niet. Dat blijkt dus een gezamenlijk streven, ook van de overheid. Het gevoel dat ontstond tijdens de bijeenkomst was dat ondanks dat we andere ideeën hebben bij hoe het circulaire wetgevingssysteem zou moeten functioneren, we wel allemaal hetzelfde nastreven. Overheid en bedrijfsleven delen uiteindelijk dezelfde doelen: een veilige leefomgeving, een concurrerende industrie en een circulaire economie. De perspectieven verschillen soms, het eindbeeld niet.

Tempo omhoog
De bijeenkomst liet zien dat de wil er is. Bij bedrijven én bij overheden. Dat is belangrijk. Bedrijven hebben een voorspelbaar proces nodig en een eenduidige beoordeling. Pas dan durven ze echt te investeren. De inzet is daarom: minder ruimte voor interpretatie, meer vertrouwen, en sneller een finaal antwoord. Want zonder duidelijkheid blijft circulair ondernemen steken. Met duidelijkheid kan het tempo omhoog.